Bangladeş'in devrik Başbakanı Şeyh Hasina'ya ülkeye dönüş uyarısı: İdam cezası, pasaport talebi ve Hindistan'la iade krizi

Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi Başsavcısı Muhammed Eminul İslam, hakkında idam cezası bulunan devrik Başbakan Şeyh Hasina'nın ülkeye dönmesi halinde cezanın infazına yönelik yasal sürecin işletileceğini açıkladı. 2024'teki öğrenci protestolarının kanlı şekilde bastırılmasına ilişkin davada Kasım 2025'te idama mahkûm edilen Hasina, aralık ayında ülkesine döneceğini duyurmuştu. Hindistan'da sürgünde yaşayan eski Başbakan'ın yeni pasaport ve kimlik kartı talebi ise Bangladeş yönetimi tarafından reddedildi.

Bangladeş'te 2024 yılında yaşanan kitlesel protestoların ardından iktidardan uzaklaştırılan ve Hindistan'a kaçan eski Başbakan Şeyh Hasina'nın ülkesine dönme planı, idam cezasının infazına ilişkin açıklamayla yeni bir boyut kazandı.

Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi Başsavcısı Muhammed Eminul İslam, 10 Kasım 2026'da düzenlediği basın toplantısında, Hasina'nın ülkesine dönmesi halinde hakkında verilen idam cezasının infazı için yasal işlemlerin uygulanacağını söyledi.

Başsavcı, Hasina'nın Kasım 2025'te verilen mahkûmiyet kararına yasal süresi içerisinde itiraz etmediğini ve olağan temyiz süresinin sona erdiğini belirtti.

Bu açıklama, Hasina'nın aralık ayında Bangladeş'e dönmek amacıyla yeni pasaport ve ulusal kimlik kartı talebinde bulunmasının ardından geldi.

"ÜLKEYE DÖNERSE İDAM CEZASI İNFAZ EDİLECEK"

Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi Başsavcısı Muhammed Eminul İslam, başkent Dakka'da yaptığı açıklamada Şeyh Hasina'nın hukuki durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Eminul İslam, devrik Başbakan hakkında insanlığa karşı suçlardan verilen idam cezasının yürürlükte olduğunu belirtti.

Hasina'nın kararın ardından 30 günlük yasal süre içerisinde temyiz başvurusu yapmadığını söyleyen Başsavcı, olağan itiraz hakkının süresinin dolduğunu ifade etti.

İslam, Hasina'nın Bangladeş'e dönmesi halinde ölüm cezasının uygulanmasına yönelik yasal sürecin işletileceğini açıkladı.

KASIM 2025'TE İDAM CEZASINA ÇARPTIRILMIŞTI

Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi, 17 Kasım 2025 tarihinde Şeyh Hasina hakkında idam kararı vermişti.

Mahkeme, 2024 yılının temmuz ve ağustos aylarında düzenlenen öğrenci gösterilerinin bastırılması sırasında işlenen suçlara ilişkin davada Hasina'yı insanlığa karşı suçlardan mahkûm etmişti.

Karar, Hasina'nın Hindistan'da bulunduğu dönemde, sanığın yokluğunda açıklanmıştı.

Mahkeme, eski Başbakan'ın protestoculara karşı ölümcül güç kullanılmasında sorumluluğu bulunduğuna hükmetmişti.

Hasina hakkındaki yargılamada hem müebbet hapis hem de idam cezasına konu olan suçlamalar değerlendirilmişti.

ESKİ İÇİŞLERİ BAKANINA DA İDAM CEZASI VERİLMİŞTİ

Şeyh Hasina ile birlikte eski İçişleri Bakanı Asaduzzaman Han Kemal de 17 Kasım 2025'te idam cezasına çarptırılmıştı.

Yargılama, 2024'te hükümet karşıtı göstericilere yönelik müdahaleler ve protestoların bastırılması sırasında yaşanan ölümlerle ilgiliydi.

Davada ifade veren eski bir polis yetkilisine ise beş yıl hapis cezası verilmişti.

Hasina ve eski İçişleri Bakanı, karar açıklandığı sırada Bangladeş dışında bulunuyordu.

ŞEYH HASİNA SUÇLAMALARI REDDETTİ

Hindistan'da bulunan Şeyh Hasina, 2025 yılında hakkında verilen idam kararını reddetti.

Eski Başbakan, yargılama sürecinin siyasi amaçlarla yürütüldüğünü savundu ve kendisine yöneltilen suçlamaları kabul etmedi.

Hasina, protestocuların öldürülmesini emrettiği yönündeki suçlamaları reddederken mahkemenin meşruiyetini de sorguladı.

Buna rağmen Bangladeş makamları, Hasina hakkındaki mahkûmiyet kararının uygulanması gerektiğini savunuyor.

ARALIK AYINDA BANGLADEŞ'E DÖNECEĞİNİ AÇIKLAMIŞTI

Şeyh Hasina, Hindistan'daki sürgün hayatını sona erdirerek Aralık 2026'da Bangladeş'e dönmeyi planladığını açıklamıştı.

Temmuz 2026'da Reuters'a verdiği röportajda ülkesine dönmek istediğini söyleyen Hasina, yakalanma ve öldürülme ihtimalinin farkında olduğunu belirtmişti.

Hasina, ölümle karşılaşması halinde bunun kendi ülkesinde olmasını istediğini ifade etmişti.

Eski Başbakan, ülkesine döndüğünde mahkeme önüne çıkmayı planladığını da açıkladı.

Kasım ayının ilk günlerinde Associated Press'e yaptığı açıklamada ise ölüm cezasına rağmen aralık ayında dönme kararlılığını yineledi.

YENİ PASAPORT VE KİMLİK KARTI TALEP ETTİ

Hasina'nın dönüş planında son gelişme, 9 Kasım 2026 tarihinde ortaya çıktı.

Reuters'ın ulaştığı yazışmaya göre eski Başbakan'ın hukuk temsilcileri, Bangladeş'in Yeni Delhi'deki diplomatik temsilciliğinden yeni pasaport ve ulusal kimlik kartı düzenlenmesini istedi.

Talep, Londra merkezli Matrix Chambers tarafından iletildi.

Hukuk temsilcileri, Hasina'nın mevcut pasaportu ile ulusal kimlik kartının daha önce iptal edilmiş olması nedeniyle yeni belgeler düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

Yazıda başvurunun Bangladeş vatandaşlığı ve uluslararası insan hakları yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilmesi istendi.

BANGLADEŞ YÖNETİMİ PASAPORT TALEBİNE KARŞI ÇIKTI

Bangladeş yönetimi, Şeyh Hasina'nın yeni pasaport talebine olumsuz yaklaştı.

Uluslararası Suçlar Mahkemesi Başsavcısı Muhammed Eminul İslam, hakkında mahkûmiyet kararı bulunan Hasina'ya mevcut yasal düzenlemeler kapsamında yeni pasaport verilmesinin mümkün olmadığını savundu.

İslam, 1973 tarihli Bangladeş Pasaport Düzenlemesi'nin ilgili hükümlerine işaret etti.

Düzenlemenin, belirli suçlardan mahkûm edilen kişilere pasaport verilmesine ilişkin sınırlamalar içerdiğini anlattı.

Bangladeş makamları, Hasina'nın ülkeye dönüşünün Hindistan ile yürürlükte bulunan suçluların iadesi anlaşması çerçevesinde ele alınması gerektiğini belirtti.

"30 GÜNLÜK TEMYİZ SÜRESİNİ KULLANMADI"

Başsavcı Eminul İslam, Hasina'nın idam kararına karşı yasal itiraz hakkını süresi içerisinde kullanmadığını açıkladı.

Bangladeş'teki ilgili yargılama düzenlemesine göre Uluslararası Suçlar Mahkemesi kararlarına itiraz için 30 günlük bir süre bulunduğunu belirten İslam, bu sürenin sona erdiğini söyledi.

Hasina'nın Kasım 2025'te verilen karara karşı zamanında başvuruda bulunmadığını ifade eden Başsavcı, ülkesine dönmesi halinde cezanın infazına ilişkin işlemlerin gündeme geleceğini yineledi.

HİNDİSTAN İLE İADE KRİZİ

Şeyh Hasina, 5 Ağustos 2024'te Bangladeş'ten ayrılarak Hindistan'a sığındı.

Bangladeş yönetimi, eski Başbakan'ın yargı kararının uygulanabilmesi için Hindistan'dan iadesini talep etti.

Ancak Hindistan, Hasina'yı Bangladeş'e teslim etmedi.

İki ülke arasında suçluların iadesine ilişkin anlaşma bulunmasına rağmen Hasina'nın teslim edilmesi konusunda uzlaşma sağlanamadı.

Bangladeş yönetimi, Hasina'nın ülkelerine dönüşünün bu anlaşma kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor.

HİNDİSTAN'DAN SEYAHAT BELGESİ AÇIKLAMASI

Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, 10 Kasım'da Hasina'nın ülkesine dönüşü için gerekli belgelere ilişkin soruları yanıtladı.

Jaiswal, uluslararası seyahatlerde seyahat belgesinin gerekli olduğunu belirtti.

Hasina'nın pasaport olmadan iade edilip edilemeyeceğine ilişkin sorunun hukuki ve teknik yönleri bulunduğunu ifade eden Sözcü, konunun ilgili süreçler çerçevesinde değerlendirileceğini söyledi.

2024'TEKİ ÖĞRENCİ PROTESTOLARI NASIL BAŞLADI?

Bangladeş'te 2024 yılında yaşanan siyasi krizin başlangıcında kamu sektöründeki işe alım kontenjanlarına yönelik tepkiler bulunuyordu.

Üniversite öğrencileri, devlet kadrolarına alımlarda uygulanan kontenjan düzenlemelerine karşı protestolar düzenlemeye başladı.

Haziran ayında başlayan gösteriler, temmuz ayında ülke genelinde geniş katılımlı hükümet karşıtı protestolara dönüştü.

Güvenlik güçlerinin gösterilere müdahalesiyle birlikte çok sayıda kişi yaşamını yitirdi.

Protestoların giderek büyümesi üzerine Şeyh Hasina'nın yaklaşık 15 yıllık kesintisiz iktidarı sona erdi.

5 AĞUSTOS 2024'TE İKTİDARDAN UZAKLAŞTIRILDI

Ülke genelinde büyüyen protestoların ardından Şeyh Hasina, 5 Ağustos 2024 tarihinde Başbakanlık görevinden ayrıldı.

Hasina, aynı gün Bangladeş'ten Hindistan'a geçti.

Bu gelişme, ülkenin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Hasina'nın ayrılışının ardından Nobel Barış Ödülü sahibi Muhammed Yunus'un liderliğinde geçici yönetim kuruldu.

Geçici hükümet, siyasi geçiş sürecini ve seçim hazırlıklarını yürüttü.

BM: PROTESTOLARDA 1.400'E KADAR KİŞİ ÖLMÜŞ OLABİLİR

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, 12 Şubat 2025 tarihinde Bangladeş'teki protestolara ilişkin kapsamlı bir araştırma raporu yayımladı.

Raporda, 15 Temmuz ile 5 Ağustos 2024 tarihleri arasında 1.400'e kadar kişinin hayatını kaybetmiş olabileceği belirtildi.

Binlerce kişinin yaralandığı olaylarda yaşamını yitirenlerin önemli bölümünün güvenlik güçlerinin kullandığı ateşli silahlarla vurulduğu ifade edildi.

BM raporuna göre hayatını kaybedenlerin yaklaşık yüzde 12-13'ü çocuklardan oluşuyordu.

Araştırmada, eski hükümetin güvenlik ve istihbarat birimleriyle iktidardaki Awami Birliği bağlantılı bazı grupların ciddi insan hakları ihlallerinde bulunduğuna inanmak için makul gerekçeler olduğu kaydedildi.

Raporda, yargısız infazlar, keyfî gözaltılar, işkence ve protestoculara aşırı güç kullanılması gibi ihlallerin araştırılması gerektiği vurgulandı.

AWAMI BİRLİĞİ PARTİSİ YASAKLANDI

Şeyh Hasina'nın iktidardan uzaklaştırılmasının ardından liderliğini yaptığı Awami Birliği Partisi hakkında da kararlar alındı.

Partinin faaliyetleri yasaklandı ve siyasi alandaki faaliyetleri sınırlandırıldı.

Hasina'nın birçok siyasi çalışma arkadaşı tutuklandı veya ülke dışına çıktı.

Eski Başbakan, partisinin kapatılmasına karşı çıkarak Bangladeş'e dönme kararının gerekçelerinden birinin bu yasakla mücadele etmek olduğunu söyledi.

ŞUBAT 2026'DA YENİ YÖNETİM GÖREVE GELDİ

Bangladeş'te geçici yönetim döneminin ardından Şubat 2026'da genel seçimler düzenlendi.

Seçimlerde Bangladeş Milliyetçi Partisi (BNP) parlamentoda çoğunluğu elde etti.

Partinin lideri Tarık Rahman, 17 Şubat 2026'da Başbakanlık görevini üstlendi.

Şeyh Hasina'nın Awami Birliği Partisi ise seçimlere katılamadı.

Yeni yönetimin göreve gelmesinin ardından Hasina'nın iadesi, mahkûmiyet kararı ve ülkeye dönüş planları Bangladeş siyasetinin gündeminde kalmaya devam etti.

ŞEYH HASİNA'NIN DÖNÜŞ TARİHİ HENÜZ NETLEŞMEDİ

Şeyh Hasina, aralık ayında Bangladeş'e dönmek istediğini açıklamasına rağmen kesin bir tarih paylaşmadı.

Hukuk temsilcilerinin 9 Kasım'da yaptığı pasaport ve kimlik başvurusu, dönüş hazırlıklarının son adımlarından biri olarak değerlendirildi.

Bangladeş hükümeti ise Hasina'nın ülkeye iade anlaşması kapsamında getirilmesi gerektiğini savunuyor.

Uluslararası Suçlar Mahkemesi Başsavcısı Muhammed Eminul İslam'ın 10 Kasım'daki açıklamasıyla birlikte eski Başbakan'ın ülkesine dönmesi halinde idam cezasının infazına yönelik yasal sürecin başlatılacağı bildirildi.