İş hukukunda istifa eden bir çalışanın kıdem tazminatı alabilmesi için ayrılış gerekçesinin yasal bir "haklı nedene" dayanması gerekir. İş Kanunu'nun 24. maddesinde düzenlenen bu haklı nedenlerin başında maaşın, fazla mesai ücretlerinin, yol ve yemek gibi yan hakların eksik veya geç yatırılması gelir. Bunun yanı sıra işyerinde psikolojik baskı (mobbing) uygulanması, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması veya çalışanın rızası dışında iş şartlarında esaslı değişiklikler yapılması, işçiye haklı fesihle tazminat alarak ayrılma hakkı tanır. Bu durumlarda istifa dilekçesinde ayrılma sebebinin somut delillerle açıkça belirtilmesi büyük önem taşır.
Yaş Bekleyenler ve Emeklilik Şartıyla Ayrılma
Çalışma hayatında sıklıkla başvurulan bir diğer tazminatlı istifa yöntemi ise emeklilik kriterlerinin tamamlanmasıdır. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden önce ilk sigorta girişi olan çalışanlar, 15 yıl sigortalılık süresini ve 3 bin 600 prim gününü doldurduklarında, yaş şartını beklemeksizin kendi istekleriyle işten ayrılsalar dahi kıdem tazminatı talep edebilirler. Bu haktan yararlanabilmek için işçinin öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) "kıdem tazminatı alabilir" ibareli resmi bir yazı alması ve bu yazıyı istifa dilekçesine ekleyerek işverene sunması zorunludur. 1999 sonrasında sigorta girişi olanlar için ise gerekli prim günü ve yıl şartları değişiklik gösterir.
Kadın İşçilere Evlilik, Erkeklere Askerlik İstisnası
Kanun koyucu, evlilik ve muvazzaf askerlik gibi dönüm noktalarında da çalışanlara istifa halinde tazminat güvencesi sunmaktadır. Yalnızca kadın işçilere tanınan özel bir hak olarak; resmi nikah tarihinden itibaren tam 1 yıl içinde yazılı bildirimde bulunarak istifa eden kadın çalışanlar, kıdem tazminatını alarak işten ayrabilirler. Erkek çalışanlar için ise zorunlu askeri görev nedeniyle iş sözleşmesini feshetmek yasal bir tazminat nedenidir. Askere gidecek olan işçi, celp ya da sevk belgesini işverene ibraz ederek istifasını sunduğunda, en az 1 yıllık çalışma kıdemi varsa tazminatını yasal olarak almaya hak kazanır.
