Uzun yıllar süren evliliklerin ardından yaşanan boşanma davaları, kimi zaman Türk hukuk sisteminde ezber bozan emsal kararların ortaya çıkmasına neden oluyor. Tam 43 yıl aynı yastığa baş koyan, ancak şiddetli geçimsizlik nedeniyle yollarını ayırma kararı alarak karşılıklı boşanma davası açan bir çiftin dosyasına Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK) son noktayı koydu.
Karar, eşler arasındaki maddi beklentiler, eve misafir kabul etme veya kumar oynama gibi tartışmalı konularda "kimin daha kusurlu olduğu" yönündeki yargısal içtihata yeni bir boyut kazandırdı. Yargıtay'ın verdiği bu son karar, sürekli eşya değiştirmeyi ve eve misafir kabul etmemeyi boşanmada "ağır kusur" olarak kayıtlara geçirdi.
43 Yıllık Evlilik Neden Bitti? İki Tarafın İddiaları...
Olay, 1981 yılında hayatlarını birleştiren emekli öğretmen bir kadın ile memur emeklisi kocasının karşılıklı açtığı boşanma davasıyla yargıya taşındı. Taraflar, mahkemede birbirlerine yönelik oldukça ciddi suçlamalarda bulundu.
Kadının İddiaları (Davacı):
Emekli öğretmen olan kadın; kocasının kumar (şans oyunları) bağımlısı olduğunu, borçlarını ve evin faturalarını bile ödemediğini, eve sürekli alacaklıların geldiğini iddia etti. Ayrıca kocasının kendisine hakaret ettiğini öne sürerek boşanma talep etti.
Erkeğin İddiaları (Davalı-Davacı):
Memur emeklisi koca ise asıl mağdurun kendisi olduğunu savundu. Eşinin kendisine "salak, geri zekalı" diyerek sürekli hakaret ettiğini, yatakları ayırdığını, kendisini evden kovduğunu ve iftiralar attığını belirtti. Erkeğin en çok üzerinde durduğu konu ise eşinin kendi ailesiyle görüşmesini engellemesi, eve misafir kabul etmemesi ve "sürekli ev eşyalarını değiştirerek" gereksiz yere büyük masraflar çıkarmasıydı. Koca, 75 bin TL maddi, 75 bin TL manevi tazminat ve bin TL yoksulluk nafakası talep etti.
Aile Mahkemesi İlk Kararı Verdi: Kadın Ağır Kusurlu
İlk derece mahkemesi olan Aile Mahkemesi, dosyayı detaylı bir şekilde inceledi. Mahkeme, kocasının şans oyunları oynayıp borçlanarak ekonomik şiddet uyguladığını kabul etti. Ancak; kadının eşine hakaret etmesi ("salak, geri zekalı"), onu evden kovması, yatakları ayırması, eve misafir kabul etmemesi ve sürekli yeni eşya alarak lüks harcama yapması gibi davranışlarının evlilik birliğini çok daha derinden sarstığına kanaat getirdi.
Bu sebeple mahkeme, boşanmaya sebep olan olaylarda kadını "ağır kusurlu", erkeği ise "az kusurlu" buldu. Kadının tazminat taleplerini reddeden mahkeme, koca lehine 5 bin TL maddi ve 5 bin TL manevi tazminata hükmetti.
İstinaf "Eşit Kusurlu" Dedi, Dosya Yargıtay'a Gitti
Yerel mahkemenin kararının ardından dosya İstinaf Mahkemesi'ne (Bölge Adliye Mahkemesi) taşındı. İstinaf heyeti, her iki tarafın da (kumar ve hakaret/eşya değiştirme) evliliğin bitmesinde "eşit derecede kusurlu" olduğuna hükmederek erkeğin tazminat hakkını iptal etti. Ancak karar Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nden döndü ve yerel mahkeme ilk kararında direnince konu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun önüne geldi.
Yargıtay Son Sözü Söyledi: Eve Misafir Almamak ve Sürekli Eşya Değiştirmek Ağır Kusurdur!
Dosyayı kapsamlı bir şekilde inceleyen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Aile Mahkemesi'nin verdiği ilk kararın hukuka uygun olduğuna ve İstinaf Mahkemesi'nin "eşit kusur" değerlendirmesinin yanlış olduğuna hükmederek emsal niteliğinde bir karara imza attı.
Yargıtay kararının gerekçesinde, erkeğin şans oyunları oynamasının evlilikte bir kusur olduğu belirtilse de; kadının davranışlarının evlilik birliğini temelden sarstığı ve çok daha ağır bir kusur teşkil ettiği açıkça vurgulandı.
Kararda şu çarpıcı ifadelere yer verildi:
"Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; erkek eşin şans oyunları oynayıp borçlarını ödemediği, buna karşılık kadın eşin de erkeğe hakaret ettiği, erkeği evden kovduğu, yatakları ayırdığı, eve misafir kabul etmediği ve ev eşyalarını sürekli değiştirip masraf yaptığı görülmektedir... Gerçekleşen bu kusurlu davranışlar karşılaştırıldığında tarafların kusurlarının birbirine denk olduğundan bahisle, eşit kusurlu sayılamayacakları, boşanmaya sebep olan olaylarda kadının ağır, erkeğin ise az kusurlu olduğu hususu tartışmasızdır."
Ayrıca kararda, kadının "kocam çocuklara ve bana küfrediyor" iddiasının tanık ifadelerindeki çelişkiler nedeniyle erkeğe kusur olarak yüklenemeyeceği de belirtildi. Bu kararla birlikte, evlilik içinde eşlerden birinin eve misafir istememesi ve bütçeyi zorlayacak şekilde sürekli ev eşyası değiştirmesi, boşanma davalarında karşı tarafın tazminat almasını sağlayacak "ağır kusur" sebebi olarak içtihatlara girdi.
