FOTO GALERİ VİDEO HABER İstanbul
Bizi Takip Edin X
SON HABERLER Tüm Haberler

Sivas'ta 131 çivi yazılı tablet gün yüzüne çıkarıldı: Hititlerin 3 bin 500 yıllık tarihi yeniden gündemde

Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar Höyüğü'nde ortaya çıkarılan 131 çivi yazılı kil tablet, Hitit İmparatorluğu'nun yaklaşık 3 bin 500 yıl önceki yaşamına ilişkin ayrıntıları gün yüzüne çıkardı. Antik Šamuḫa kentinde bulunan metinlerde kuşların hareketlerinden kehanette bulunan görevliler, askerî yardım talepleri ve çok sayıda çocuğun ölümüne neden olan bir salgın anlatılıyor. Keşif, Atatürk'ün Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren önem verdiği Hitit mirasını yeniden uluslararası gündeme taşıdı.

KAYNAK: Trend Haber
XfWA
Sivas'ta 131 çivi yazılı tablet gün yüzüne çıkarıldı: Hititlerin 3 bin 500 yıllık tarihi yeniden gündemde
Sivas'ta 131 çivi yazılı tablet gün yüzüne çıkarıldı: Hititlerin 3 bin 500 yıllık tarihi yeniden gündemde

Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar Höyüğü'nde ortaya çıkarılan 131 çivi yazılı kil tablet, Hitit İmparatorluğu'nun yaklaşık 3 bin 500 yıl önceki yaşamına ilişkin ayrıntıları gün yüzüne çıkardı. Antik Šamuḫa kentinde bulunan metinlerde kuşların hareketlerinden kehanette bulunan görevliler, askerî yardım talepleri ve çok sayıda çocuğun ölümüne neden olan bir salgın anlatılıyor. Keşif, Atatürk'ün Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren önem verdiği Hitit mirasını yeniden uluslararası gündeme taşıdı.

Haber görseli


Anadolu'nun en güçlü antik uygarlıklarından biri olan Hititlerin tarihi, Sivas'ta gerçekleştirilen arkeolojik keşiflerle yeniden gündeme geldi. Yıldızeli ilçesine bağlı Bedel köyü sınırlarında bulunan Kayalıpınar Höyüğü'ndeki antik Šamuḫa kentinde 131 çivi yazılı kil tablet ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 3 bin 500 yıl öncesine ait kayıtlar, Hititlerin devlet yönetiminden askerî faaliyetlerine, inançlarından gündelik yaşamlarına kadar önemli bilgiler içeriyor. Tabletlerde çocukların hayatını kaybettiği bir salgına ve küçük bir prensesin ölümüne ilişkin anlatımlar da bulunuyor.

SİVAS'TA 131 ÇİVİ YAZILI HİTİT TABLETİ ORTAYA ÇIKARILDI

Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Bedel köyündeki Kayalıpınar Höyüğü, Hitit tarihine ışık tutan önemli bir arkeolojik keşfe ev sahipliği yaptı.

Antik dönemde Šamuḫa adıyla bilinen yerleşimde yürütülen çalışmalarda, çivi yazısıyla hazırlanmış 131 kil tabletten oluşan bir arşiv gün yüzüne çıkarıldı.

Tabletlerin bir bölümü Hitit devletinin bürokratik faaliyetlerine ilişkin bilgiler içerirken, diğerleri yaklaşık 35 asır önce yaşayan insanların karşılaştığı olayları anlatıyor.

Ortaya çıkarılan belgeler, Hititlerin yalnızca askerî ve siyasi gücünü değil, gündelik yaşamlarını, inançlarını ve karşılaştıkları toplumsal sorunları da gözler önüne seriyor.

3 BİN 500 YIL ÖNCE ÇOCUKLARI ETKİLEYEN SALGIN

Kayalıpınar Höyüğü'nde bulunan tabletlerde dikkat çeken konulardan biri, çocukların hayatını kaybetmesine yol açan bir salgın oldu.

Metinlerde yüksek ateşle seyreden ve çok sayıda çocuğun ölümüne neden olan ağır bir hastalık anlatılıyor.

Kayıtlar arasında küçük bir prensesin hayatını kaybetmesine ilişkin bilgiler de bulunuyor.

Araştırmacılar, söz konusu salgına hangi hastalığın neden olduğunu henüz belirleyemedi.

Bununla birlikte tabletlerde yer alan anlatımlar, Hitit toplumunun hastalıklar ve ölümler karşısında yaşadığı zorluklara ilişkin önemli ayrıntılar sunuyor.

KUŞLARIN HAREKETLERİNDEN GELECEĞİ OKUMAYA ÇALIŞIYORLARDI

Çivi yazılı tabletler, Hititlerin kehanet ve inanç uygulamaları hakkında da bilgiler içeriyor.

Metinlerde, gökyüzündeki kuş sürülerini izleyerek hareketlerini kaydeden ve bunları geleceğe ilişkin işaretler olarak yorumlayan kuş falcılarının faaliyetleri anlatılıyor.

Bu görevlilerin, elde ettikleri yorumlarla Hitit krallarına devlet işlerinde rehberlik ettikleri belirtiliyor.

Kuşların hareketlerinin kaydedilmesi, Hititlerde kehanet uygulamalarının devlet yönetimiyle ilişkisini ortaya koyan örnekler arasında bulunuyor.

BATI ANADOLU'DAKİ İSYAN İÇİN KRALDAN YARDIM İSTENMİŞ

Sivas'ta ortaya çıkarılan tabletler arasında askerî faaliyetlere ilişkin kayıtlar da yer alıyor.

Bu belgelerden birinde Batı Anadolu'daki askerî komutanların, bölgede çıkan yerel bir isyanı bastırabilmek amacıyla Hitit kralından takviye kuvvet istediği anlatılıyor.

Komutanların acil askerî destek talebini içeren kayıtlar, Hitit İmparatorluğu'nun farklı bölgelerinde yaşanan güvenlik sorunlarına da ışık tutuyor.

HİTİTLER MISIR FİRAVUNLARIYLA REKABET EDEN BİR GÜÇTÜ

Hititler, yaklaşık 3 bin 500 yıl önce Orta Anadolu'da yükselen ve dönemin en güçlü devletlerinden biri hâline gelen bir uygarlıktı.

Antik Mısır ile aynı dönemde önemli bir siyasi ve askerî güç olarak varlık gösteren Hitit İmparatorluğu, geniş bir coğrafyada etkili oldu.

Babil'e seferler düzenleyen Hititler, savaş arabalarından oluşan güçlü ordularıyla da tanınıyordu.

İmparatorluk, Mısır firavunlarıyla yürüttüğü mücadeleler ve gerçekleştirdiği diplomatik anlaşmalarla antik dünya tarihinde önemli bir yer edindi.

Buna rağmen Hititlerin tarihine ilişkin pek çok konu, arkeolojik araştırmaların ve yeni buluntuların yardımıyla açıklığa kavuşturulmayı bekliyor.

ATATÜRK HİTİT MEDENİYETİNE BÜYÜK ÖNEM VERİYORDU

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, Anadolu'nun eski uygarlıklarına ve özellikle Hitit tarihine büyük ilgi gösterdi.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında arkeolojik kazıları teşvik eden Atatürk, Anadolu'nun tarihî mirasının araştırılması ve korunmasına önem verdi.

Bugünkü Anadolu Medeniyetleri Müzesinin temellerinin atılması da bu yaklaşımın önemli sonuçlarından biri oldu.

Atatürk'ün 1938'deki vefatının ardından Ankara'da inşa edilen Anıtkabir'in tören yolunun Hitit sanatından esinlenen taş aslan heykelleriyle süslenmesi, bu tarihî ilginin izleri arasında gösteriliyor.

"ATATÜRK MODERN TÜRKİYE İLE ESKİ KÜLTÜRLER ARASINDA BAĞ KURMAK İSTİYORDU"

Anadolu Medeniyetleri Müzesinde Hititler üzerine çalışan Mehmet Muhsiroğlu, Atatürk'ün bu uygarlığa verdiği önemi değerlendirdi.

Muhsiroğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Atatürk, modern Türkiye ile daha eski kültürlerimiz arasında bir ilişki kurmaya büyük önem veriyordu. Hititler ilk Anadolu imparatorluğunu, merkezi bir güç tarafından yönetilen ilk devleti kurmuşlardı."

Muhsiroğlu'nun değerlendirmesine göre Hititler, Anadolu'da merkezi yönetim altında oluşturdukları güçlü siyasi yapı nedeniyle Cumhuriyet'in ilk yıllarında özel ilgi gören uygarlıklardan biri oldu.

HİTİTLERİN KÖKENİ HÂLÂ TARTIŞILIYOR

Hititlerin Orta Anadolu'ya gelmeden önce nerede yaşadıkları, araştırmacıların yanıt aradığı konular arasında bulunuyor.

Hititlerin Hint-Avrupa dil ailesine mensup bir dil konuşması, kökenlerine ilişkin farklı teorilerin ortaya çıkmasına neden oldu.

Bu teorilerden biri Hititlerin Avrupa'dan Boğazlar üzerinden Anadolu'ya göç ettiğini öne sürüyor.

Bir başka görüş ise Hititlerin Kafkasya üzerinden Anadolu'ya geldiğini savunuyor.

Mehmet Muhsiroğlu, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

"Ancak haklarında hâlâ bilmediğimiz pek çok şey var. Örneğin Orta Anadolu'ya yerleşmeden önce nereden geldikleri gibi."

"BİN TANRILI HALK" OLARAK TANINIYORLARDI

Hititleri diğer antik uygarlıklardan ayıran önemli özelliklerden biri, farklı toplumların kültürel ve dinî geleneklerini benimsemeleriydi.

Hititler, egemenlikleri altına aldıkları bölgelerdeki yerel inançları kendi dinî yapılarıyla birleştiriyordu.

Bu nedenle Hitit uygarlığı, çok sayıda tanrı ve tanrıçaya yer veren inanç sistemiyle tanındı.

Mehmet Muhsiroğlu, bu özelliği şöyle anlattı:

"Bazen onlara 'Bin Tanrılı Halk' denir; çünkü gittikleri her yerde yerel tanrıları kendi dinlerine dahil etmişlerdir."

HİTİT SANATININ İZLERİ ANKARA'DA KORUNUYOR

Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Hititlere ait çok sayıda heykel, kabartma ve tarihî esere ev sahipliği yapıyor.

Anadolu'nun farklı bölgelerinden çıkarılan eserler arasında tanrı ve tanrıça tasvirleri, savaşçı figürleri, aslanlar ve sfenksler bulunuyor.

Hitit heykellerinin keskin, bloklu ve geometrik biçimleri, 20. yüzyılın Art Deco sanat anlayışını hatırlatan özellikler taşıyor.

Anıtkabir'e uzanan Aslanlı Yol'daki heykeller de Hitit sanatından esinlenen örnekler arasında yer alıyor.

HİTİTLER VE MISIR ARASINDAKİ KADEŞ SAVAŞI

Hitit İmparatorluğu ile Antik Mısır arasındaki askerî rekabet, MÖ 1274 yılında gerçekleşen Kadeş Savaşı ile önemli bir aşamaya ulaştı.

Bugünkü Suriye topraklarında, Asi Nehri yakınlarında meydana gelen savaş, dönemin en büyük askerî karşılaşmalarından biri olarak kabul ediliyor.

Çarpışmaya 6 bine varan sayıda savaş arabasının katıldığı tahmin ediliyor.

Bu yönüyle Kadeş Savaşı, atlı savaş arabalarının kullanıldığı tarihteki en büyük muharebeler arasında gösteriliyor.

KADEŞ ANTLAŞMASI TARİHİN ÖNEMLİ BARIŞ BELGELERİNDEN BİRİ

Hititler ile Mısırlılar arasındaki savaşta taraflardan hiçbiri kesin bir üstünlük sağlayamadı.

İki büyük güç arasındaki mücadele, daha sonra Kadeş Antlaşması'nın imzalanmasıyla yeni bir döneme girdi.

Antlaşma sonucunda bugünkü Suriye ve Lübnan'ın önemli bir bölümü Hititlerin kontrolünde kalırken, Mısır Güney Levant üzerindeki nüfuzunu korudu.

Uluslararası barış tarihinde önemli bir yere sahip olan antlaşmanın bakır kabartma kopyası, New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde sergileniyor.

Mısırlılar antlaşmanın kendi metinlerini Luksor'daki tapınak duvarlarına işlerken, Hititler kayıtlarını çivi yazılı kil tabletlere kaydetti.

Bu tabletlerden bir parçanın Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesinde korunduğu belirtiliyor.

HİTİT KRALİÇESİ PUDUHEPA'NIN MISIR'A GÖNDERDİĞİ MEKTUP

Hitit tarihinde kraliçelerin dış ilişkilerdeki etkisi de dikkat çekiyor.

Hitit Kraliçesi Puduhepa'nın, Mısır Firavunu II. Ramses'in eşi Kraliçe Nefertari'ye gönderdiği çivi yazılı dostluk mektubu, dönemin diplomatik ilişkilerine ışık tutuyor.

Söz konusu mektup, iki devlet arasındaki barış ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik girişimler arasında yer alıyor.

Puduhepa'nın bu belgeyi kralın yanında imzalaması, Hitit kraliçelerinin diplomatik süreçlerdeki rolünü gösteren örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Mektup, Anadolu Medeniyetleri Müzesinin önemli eserleri arasında bulunuyor.

HİTİT İMPARATORLUĞU'NUN BAŞKENTİ HATTUŞA

Hitit İmparatorluğu'nun en önemli merkezlerinden biri, günümüzde Çorum'un Boğazkale ilçesinde bulunan Hattuşa antik kenti.

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hattuşa, Ankara'nın doğusunda yaklaşık üç saatlik kara yolu mesafesinde bulunuyor.

İki derin vadi arasındaki sarp yamaçlarda kurulan kent, Hitit İmparatorluğu'nun siyasi ve idari merkezi olarak kullanıldı.

Yerleşimin geçmişi yaklaşık 8 bin yıl öncesine uzanırken Hititlerin MÖ 1650 dolaylarında burada yerleştiği belirtiliyor.

HATTUŞA'NIN KONUMU İMPARATORLUĞA AVANTAJ SAĞLADI

Hattuşa'daki kazı çalışmalarında görev alan arkeolog Özgür Meriç, antik kentin Hititler açısından neden önemli olduğunu anlattı.

Meriç, Hattuşa'nın savunmaya elverişli coğrafyası, su kaynakları ve verimli arazileri sayesinde başkent olarak tercih edildiğini belirtti.

Arkeolog, şu ifadeleri kullandı:

"Hattuşa, başkentlerini kurmak için ihtiyaç duydukları her şeye sahipti. İki vadi arasındaki konumu savunmayı kolaylaştırıyordu. Su kaynağı olarak küçük, yakın akarsular vardı. Alandaki doğal kireçtaşını kesip şekillendirmek kolaydı. Aşağıdaki vadi ürün yetiştirmek için verimli toprağa sahipti."

Meriç, kentin ticaret yollarına yakınlığının da önemli olduğunu vurguladı:

"Anadolu'daki merkezi konumu ve Batı Asya'ya uzanan yollarıyla zaten bir ticaret merkezi olduğu için Hititler, Hattuşa'dan imparatorluklarının her köşesine kolayca ulaşabiliyordu."

Meriç, Kadeş Antlaşması'nın yer aldığı kil tabletlerin kraliyet sarayının kalıntılarında bulunduğunu da belirtti.

HATTUŞA'DA ASLANLI KAPI VE SFENKSLİ KAPI

Hattuşa antik kenti, Hitit mimarisinin ve sanatının önemli örneklerini barındırıyor.

Kentteki Aslanlı Kapı, güneybatı girişinde bulunan iki büyük taş aslan heykeliyle dikkat çekiyor.

Sfenksli Kapı ise insan ve aslan özelliklerini bir araya getiren dört kanatlı figürlerle tanınıyor.

Büyük Kale'nin güney bölümünde, Hitit Kralı II. Şuppiluliuma'nın faaliyetlerini anlatan hiyerogliflerle süslenmiş bir taş oda da bulunuyor.

Antik kenti ziyaret edenler, kalıntılar arasındaki yol boyunca tapınakları, sarayları, surları ve anıtsal kapıları inceleyebiliyor.

Yakındaki Boğazkale köyünde bulunan ören yeri müzesi de Hitit tarihine ilişkin eserler sunuyor.

YAZILIKAYA'DA TANRI VE TANRIÇA KABARTMALARI

Hattuşa'nın en önemli tarihî alanlarından biri de antik surların dışında bulunan Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı.

Hititler tarafından doğal kaya oluşumlarının oyulmasıyla oluşturulan kutsal alan, çok sayıda tanrı ve tanrıça kabartması içeriyor.

Kabartmalarda Fırtına Tanrısı Teşup ve Güneş Tanrıçası Hepat'a doğru ilerleyen tanrılar ile tanrıçalar tasvir ediliyor.

Hitit Kralı IV. Tudhaliya'ya ait tasvirler de Yazılıkaya'nın önemli eserleri arasında bulunuyor.

HİTİT MİRASINI GÖRMEK İSTEYENLER İÇİN ULAŞIM SEÇENEKLERİ

Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa'yı ziyaret etmek isteyenler için Ankara önemli bir ulaşım noktası oluşturuyor.

İstanbul ile Ankara arasında hava yolu seferleri bulunurken iki şehir arasındaki yüksek hızlı tren yolculuğu yaklaşık dört saat sürüyor.

Ankara'dan Hattuşa'ya ulaşmak isteyenler D200/E88 kara yolunu kullanarak yaklaşık üç saatlik bir araç yolculuğu yapabiliyor.

Ankara'daki seyahat acenteleri aracılığıyla Hattuşa'ya günübirlik turlar da düzenleniyor.

ANADOLU'NUN BİNLERCE YILLIK TARİHİ ARAŞTIRILMAYA DEVAM EDİYOR

Anadolu, Göbeklitepe'den Troya'ya, Efes'ten Kapadokya'ya kadar uzanan çok sayıda arkeolojik alanıyla farklı medeniyetlerin izlerini taşıyor.

Hititlerin başkenti Hattuşa ve Sivas'taki antik Šamuḫa yerleşimi de bu tarihî mirasın önemli parçaları arasında bulunuyor.

Kayalıpınar Höyüğü'nde ortaya çıkarılan 131 çivi yazılı tablet, Hititlerin askerî faaliyetlerinden devlet yönetimine, dinî uygulamalarından salgın hastalıklara kadar farklı alanlarda yeni bilgiler sunuyor.

Hattuşa, Šamuḫa ve Orta Anadolu'daki arkeolojik çalışmalar sürdükçe Hitit İmparatorluğu'nun henüz açıklığa kavuşmamış yönlerine ilişkin yeni bulguların ortaya çıkarılması bekleniyor.

Son güncelleme: ↑ Yukarı çık