Özel okullarda özellikle ilkokul birinci sınıf ile ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerden talep edilen kaynak kitap fiyatları cep yakıyor. Veliler, eğitim kurumlarının sadece basılı kitaplar için değil, bu kitapların yanında sunulan dijital platform üyelikleri, interaktif ödev yazılımları ve online yabancı dil portalları için de bu astronomik ücretleri zorunlu tuttuğunu belirtiyor. Geçtiğimiz yıl 55 bin liraya tamamlanan bir öğrencinin kaynak seti maliyeti, döviz kuru artışları ve telif hakları gerekçe gösterilerek bu yıl 85 bin lira sınırına kadar dayandı. İki çocuğu özel okulda okuyan bir ailenin sadece kitap masrafı bir anda 170 bin lirayı bulabiliyor.
Veliler İsyan Ediyor: "Dışarıdan Almamıza İzin Verilmiyor"
Tüketici derneklerine ve sosyal medya platformlarına şikayet yağdıran velilerin en çok yakındığı konu ise tekelcilik uygulaması oluyor. Okulların anlaşmalı olduğu yayın evleri veya özel dağıtıcı şirketler dışında, aynı kitapların piyasadan veya internet sitelerinden çok daha ucuza temin edilmesinin önüne geçiliyor. Birçok okul yönetimi, kitap setlerinin içerisinde yer alan özel aktivasyon kodlarının haricen satılmadığını belirterek, velileri bu yüksek ödemeyi doğrudan okula veya okulun yönlendirdiği bayiye yapmaya mecbur bırakıyor. Bu durum, okul ücretlerine getirilen yasal zam sınırının (tavan fiyat uygulamasının) kitap ve yemek ücretleri üzerinden delindiği iddialarını güçlendiriyor.
Tüketici Kanunu ve MEB Mevzuatı Bu Duruma Ne Diyor?
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ne göre, özel okulların ders kitaplarını ve ek kaynakları velilere zorunlu olarak satması yasal değildir. Bakanlık daha önce yayımladığı genelgelerle, okulların ana eğitim ücreti dışındaki hizmet ve ürün alımlarını isteğe bağlı bırakması gerektiğini kesin bir dille uyardı. Tüketici hakkı savunucuları da okul yönetimlerinin kitap satın almayan öğrencileri sisteme dahil etmemek veya sınıfta ayrımcılığa maruz bırakmak gibi tehditkar yaklaşımlarının "haksız şart" ve "zorunlu satış" kapsamına girdiğini, bunun yasal olarak suç teşkil ettiğini vurguluyor.
Yüksek Kitap Ücretlerine Karşı Veliler Hangi Yolları İzleyebilir?
Okulların açılmasına sayılı günler kala bu tür fahiş fiyat dayatmalarıyla karşı karşıya kalan velilerin hukuki hak arama yolları açıktır. Veliler, okulun talep ettiği 85 bin liralık kitap ücretini ödemek zorunda kaldıklarında, faturaya mutlaka "kitap ve dijital platform bedeli" ibaresini yazdırtmalıdır. Dönem başladıktan sonra, fahiş fiyat artışının kanıtlandığı bu faturalarla birlikte Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Tüketici Hakem Heyetlerine başvurarak aradaki haksız kazanç tutarının iadesi talep edilebiliyor. Ayrıca Milli Eğitim İl Müdürlüklerine şikayet dilekçesi verilerek okul hakkında idari soruşturma açılması da sağlanabiliyor.
