Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kuruma geçmiş dönemlerden prim ve idari para cezası borcu bulunan vatandaşların tahsilat süreçlerine ilişkin çok kritik bir genelge yayımladı. Yeni düzenlemeye göre; emekli aylığı ile dul ve yetim aylığı alanların maaşlarından, rızaları (onayları) veya herhangi bir icra takibi kararı olmaksızın otomatik kesinti yapılabilecek.
Özellikle Genel Sağlık Sigortası (GSS) veya geçmiş Bağ-Kur borcu bulunan milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren bu düzenlemede, borcun kimden ve nasıl tahsil edileceğine dair tüm senaryolar netleşti.
İcra Takibi ve İmzaya Gerek Kalmayacak
SGK'nın yayımladığı genelgenin en dikkat çekici maddesi, tahsilatın uygulanış biçimi oldu. Bugüne kadar maaş haczi veya kesintisi için belirli yasal tebligatlar ve prosedürler gerekirken, yeni sistemde kurum alacakları doğrudan maaştan mahsup edilecek.
Örneğin; çalışma hayatı boyunca veya emekli olmadan hemen önceki yıllarda SGK'ya GSS prim borcu birikmiş bir vatandaş nihayet emekli olduğunda, bu borç kendisine ayrıca sorulmadan doğrudan bağlanacak olan yeni emekli aylığından aydan aya kesilerek tahsil edilecek.
Maaşın Ne Kadarı Kesilecek? (Yüzde 10 Detayı)
Yasal mevzuat kapsamında SGK'nın, alacaklarını tahsil edebilmek için borçlu emeklinin maaşından yüzde 25'e (maaşın dörtte birine) kadar kesinti yapma yetkisi bulunuyor. Ancak kurum, vatandaşları finansal olarak büyük bir darboğaza sokmamak adına inisiyatif kullanacak.
Aylıklardan yapılacak kesintilerde kanuni azami oran yüzde 25 olsa da, SGK genel uygulamada kesinti oranını yüzde 10 olarak baz alacak. Özellikle dul ve yetim aylıklarında (ölüm aylıkları) hak sahiplerinin mağdur olmaması için genellikle maaşın sadece yüzde 10'luk dilimine dokunulacak.
Dul ve Yetim Aylıklarına "Miras" Borç Kesintisi
Düzenleme sadece kendi çalışmasından dolayı emekli olanları değil, vefat eden yakınlarından dolayı "ölüm aylığı" alanları da çok yakından ilgilendiriyor. Genelgeye göre borç adeta miras kalacak:
Vefat Edenin Borcu Varsa: Hayatını kaybeden sigortalının SGK'ya geçmiş yıllardan kalan ödenmemiş bir prim borcu bulunuyorsa, bu borç silinmeyecek. Geride kalan ve ölüm aylığı bağlanan eşi ile kızının maaşlarından kesinti yoluyla SGK'ya ödenecek.
Hak Sahibinin Kendi Borcu Varsa: Ölen eşi üzerinden ölüm aylığı (dul aylığı) bağlanan bir kadının, geçmişte kendi adına birikmiş şahsi bir prim veya GSS borcu varsa, bu borç da yine SGK tarafından yatan dul aylığından otomatik olarak kesilecek.
Çifte Maaş Alanlarda Hangi Aylıktan Kesilecek?
Türkiye'deki sosyal güvenlik mevzuatı gereği bazı vatandaşlar hem vefat eden eşinden hem de vefat eden babasından dolayı çift ölüm aylığı alabiliyor. Bu istisnai durumda SGK, borç kargaşasını önlemek için "şahsilik" kuralını işletecek.
Kesinti, her iki maaştan birden yapılmayacak. Hangi sigortalının (eşin veya babanın) SGK'ya borcu varsa, sadece onun üzerinden bağlanan dosyadaki aylıktan kesinti uygulanacak.
Maaşlarında bilgileri dışında veya haksız bir borç nedeniyle kesinti yapıldığını düşünen emekliler ile hak sahiplerinin ise SGK müdürlüklerine giderek "itiraz etme" ve hukuki yollara başvurma hakları sonuna kadar açık kalacak.
