Günlük hayatta nakit sıkışıklığı yaşayan veya faturasını ödemek için hesabında yeterli nakdi bulunmayan milyonlarca vatandaş, bankaların kendilerine tanımladığı Kredili Mevduat Hesaplarına (KMH) sarılıyor. Halk arasında "ek hesap", "artı para" veya "avans hesap" olarak adlandırılan bu limitler, acil durumlarda hayat kurtarsa da arka planda çok az bilinen bir işletim mekanizmasıyla çalışıyor. Pek çok banka müşterisi, bu hesaptan kullandığı parayı aynı gün içinde, saatler hatta dakikalar sonra yerine koyduğunda herhangi bir ücret ödemeyeceğini sannediyor. Ancak bankacılık mevzuatındaki gizli kural, durumun hiç de öyle olmadığını gösteriyor.
Aynı Gün Kapatılan Ek Hesaplarda Bir Günlük Faiz İşletiliyor
Bankacılık sisteminin işleyiş prensiplerine göre, kredili mevduat hesabından eksi bakiyeye düşüldüğü an, sistem otomatik olarak kredilendirme sürecini başlatıyor. Kullanılan nakit tutar veya yapılan harcama, sadece birkaç dakika sonra hesaba başka bir para transferi (EFT/Havale) yapılarak kapatılsa dahi, bankalar yasal olarak o paranın "1 gün boyunca" kullanıldığını varsayıyor. Bu durum, paranın çekilmesiyle yatırılması arasında geçen süre 1 dakika bile olsa, müşterinin ekstresine 1 tam günlük faiz yansıtılmasına neden oluyor.
Faiz Oranlarının Üzerine Binen Vergi Yükleri de Tahsil Ediliyor
Kredili mevduat hesaplarında sadece Merkez Bankası tarafından belirlenen aylık azami akdi faiz oranıyla sınırlı kalınmıyor. Aynı gün içinde bakiyesi artıya geçirilen hesaplardan tahsil edilen o bir günlük faiz tutarının üzerine, yasal olarak ödenmesi zorunlu olan vergiler de ekleniyor. Bankalar, saniyeler içinde açılıp kapanan bu borçlanma işlemi için şu ek maliyetleri de müşterinin ana hesabından otomatik olarak kesiyor:
Kullanılan tutar üzerinden hesaplanan 1 günlük net KMH faizi,
Bu faiz tutarı üzerinden alınan %15 oranındaki Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF),
Yine faiz tutarı üzerinden hesaplanan %15 oranındaki Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV).
Kredili Mevduat Hesabı Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Milyonlarca kişinin farkında olmadan her ay onlarca lira ödemesine neden olan bu durumdan kaçınmak veya maliyeti en aza indirmek için bankacılık işlemlerinde şu kurallara dikkat edilmesi gerekiyor:
Hesaptan yanlışlıkla veya anlık bir işlem için eksi bakiyeye düşmemeye özen gösterilmeli, işlem öncesinde hesap bakiyesi mutlaka kontrol edilmelidir.
Başka bir hesaptan para geleceğinden emin olunsa bile, o para ana hesaba geçmeden ek hesaptan harcama veya nakit çekim yapılmamalıdır.
Otomatik fatura ödeme talimatlarında, faturanın ödeneceği gün hesapta yeterli nakit yoksa sistemin otomatik olarak ek hesaba geçeceği ve paranın ertesi gün yatırılması halinde yine 1 günlük faiz-vergi sarmalının doğacağı unutulmamalıdır.
Banka Ekstrelerinde Faiz Tahsilatları Nasıl Görüntülenir?
Aynı gün içinde parayı yatırdığı için borcu olmadığını düşünen vatandaşlar, ay sonunda banka hesap özetlerini veya ekstrelerini incelediklerinde "KMH Faiz Tahsilatı", "KMH KKDF Kesintisi" ve "KMH BSMV Kesintisi" adı altında küçük tutarlı kesintilerle karşılaşıyor. Bu kesintiler genellikle bir sonraki ayın ilk günlerinde hesaptan otomatik olarak çekildiği için pek çok kullanıcı durumu fark etmiyor. Sürekli anlık giriş-çıkış yapan hesaplarda bu küçük tutarlar birikerek ay sonunda ciddi bir ek maliyet tablosu ortaya çıkarabiliyor.
