Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler ve özellikle Orta Doğu coğrafyasında bitmek bilmeyen çatışmalar, küresel piyasalarda enerji maliyetlerini yukarı çekerken enflasyon canavarını yeniden uyandırdı. Bu uluslararası dalgalanmaların Türkiye ekonomisine yansıması ise finans sektöründe kredi maliyetlerinin hızla artması şeklinde oldu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, artan risk algısı bankacılık sistemindeki faiz oranlarını adeta şaha kaldırdı. Özellikle birikimiyle ev sahibi olmak isteyen vatandaşların en büyük dayanağı olan konut finansmanı, yükselen taksit tutarları nedeniyle giderek daha zor ulaşılır bir hayale dönüşüyor. Savaş öncesi dönemdeki ılımlı faiz iklimi, yerini sert bir yükseliş trendine bırakmış durumda.
Tüketici Kredilerinde Zirve: Faizler Yüzde 64'ü Aştı
Merkez Bankası'nın raporları, faiz artış dalgasının gayrimenkul sektörüyle sınırlı kalmadığını ve bireysel tüketimi doğrudan vurduğunu gösteriyor.
Yılın ilk aylarında daha ulaşılabilir seviyelerde olan ihtiyaç kredisi faiz oranları, yaz aylarıyla birlikte sert bir ivmelenerek yüzde 64,98 seviyelerine dayandı. Vatandaşın nakit sıkışıklığında ilk başvurduğu Kredili Mevduat Hesaplarında (KMH) ise durum farksız; faiz oranları yüzde 63,41 sınırını aşmış durumda.
Benzer bir yukarı yönlü hareket otomotiv sektöründe de yaşanıyor. Bahar döneminde konut finansmanından bile daha cazip olan taşıt kredisi faizleri, piyasadaki son güncellemelerle birlikte yüzde 47,26'ya fırladı. Kredi türleri arasındaki bu hızlı değişim, vatandaşın harcama planlarını baştan aşağı revize etmesine neden oluyor.
Sektörler Arası Maliyet Farkı Açılıyor
Bankacılık sektöründeki ürünler kıyaslandığında, yıllık ağırlıklı ortalama bazda en düşük oran yüzde 41,23 ile hala konut kredilerinde bulunuyor. Ancak bu görece düşük oran, ev alacakları rahatlatmıyor. Zira sadece birkaç ay önce taşıt kredileri daha ucuzken, şu an taşıt ve konut kredileri arasındaki maliyet makası 6 puandan fazla açılmış durumda.
Ticaretin çarklarını döndüren ticari kredi faizleri ise yıllık ortalamada yüzde 53,75 bandına oturarak şirketlerin ve KOBİ'lerin ucuz finansmana erişimini oldukça sınırlandırıyor.
Hesaplar Şaştı: Aynı Kredi, Devasa Fiyat Farkı
Bankalar arası rekabet ve piyasa koşullarına bağlı olarak, bireysel konut kredilerinde aylık faiz oranları şu sıralar yüzde 2,88 ile yüzde 5,00 gibi çok geniş bir yelpazede sunuluyor. Geçmiş aylardaki faiz indirimleriyle yüzde 2,49'ları gören oranların bu denli yükselmesi, vatandaşın ödeyeceği aylık taksitlerde devasa bir ek külfet yaratıyor.
Tablodaki değişimi farklı bir örnekle açıklamak gerekirse:
Bugün bir ev satın almak için 1.500.000 TL (1.5 Milyon TL) tutarında ve 120 ay (10 yıl) vadeli bir konut kredisi çekmek istediğinizi varsayalım:
Şubat Ayı Şartlarında (Aylık %2,49 faizle): Aylık taksitiniz yaklaşık 39.000 TL civarında olacak ve 10 yılın sonunda bankaya yapacağınız toplam geri ödeme ortalama 4 milyon 680 bin TL seviyesinde kalacaktı.
Güncel Şartlarda (Aylık %2,88 faizle): Aynı 1.5 milyon TL'lik kredi için aylık taksit tutarınız bir anda 44.600 TL'ye fırlıyor. Toplam geri ödemeniz ise yaklaşık 5 milyon 350 bin TL'ye ulaşıyor.
En Yüksek Orandan Alınırsa (Aylık %5,00 faizle): Eğer piyasadaki daha yüksek oranlı bir bankadan kredi kullanmak zorunda kalırsanız, aylık taksitleriniz akılalmaz bir şekilde 75.000 TL'yi geçiyor ve toplam geri ödeme tutarınız 9 milyon TL barajını aşıyor.
Sadece birkaç aylık faiz değişimi bile, tüketicinin cebinden 10 yıllık süreçte yüz binlerce lira daha fazla para çıkması anlamına geliyor. Bu durum, orta gelir grubunun konut hayallerini bir süre daha askıya almasına neden oluyor.
