FOTO GALERİ VİDEO HABER İstanbul
Bizi Takip Edin X
SON HABERLER Tüm Haberler

Levent Alpöge, 167 yıllık Riemann Hipotezi'ni Claude ile çözdüğünü açıkladı: Gözler resmî doğrulamada

Harvard mezunu Türk matematikçi Levent Alpöge, 1859 yılından bu yana çözülemeyen Riemann Hipotezi'nin ispatını yapay zekâ modeli Claude ile geliştirdiğini duyurdu. 20 Kasım 2026'da yayımladığı açıklamada, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de ispatladıklarını öne sürdü. Ancak 1 milyon dolar ödüllü problem, Clay Matematik Enstitüsünün resmî kayıtlarında hâlâ çözülmemiş görünüyor.

KAYNAK: Trend Haber
XfWA
Levent Alpöge, 167 yıllık Riemann Hipotezi'ni Claude ile çözdüğünü açıkladı: Gözler resmî doğrulamada
Levent Alpöge, 167 yıllık Riemann Hipotezi'ni Claude ile çözdüğünü açıkladı: Gözler resmî doğrulamada

Harvard mezunu Türk matematikçi Levent Alpöge, 1859 yılından bu yana çözülemeyen Riemann Hipotezi'nin ispatını yapay zekâ modeli Claude ile geliştirdiğini duyurdu. 20 Kasım 2026'da yayımladığı açıklamada, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de ispatladıklarını öne sürdü. Ancak 1 milyon dolar ödüllü problem, Clay Matematik Enstitüsünün resmî kayıtlarında hâlâ çözülmemiş görünüyor.

Türk matematikçi Levent Alpöge, matematik dünyasının en önemli problemlerinden biri olan Riemann Hipotezi'ni yapay zekâ yardımıyla çözdüğünü öne sürdü. Anthropic şirketinde çalışan Alpöge, 20 Kasım 2026 tarihinde kişisel internet sitesinde yayımladığı dört sayfalık açıklamada, şirketin Claude yapay zekâ modeliyle birlikte hipoteze ilişkin bir ispat geliştirdiklerini duyurdu. Asal sayıların dağılımıyla ilgili 167 yıllık problemin çözüldüğü iddiası uluslararası basında geniş yankı bulurken, Clay Matematik Enstitüsünün resmî kayıtlarında Riemann Hipotezi çözülmemiş problemler arasında bulunmaya devam ediyor.

LEVENT ALPÖGE'DEN 167 YILLIK PROBLEM İÇİN İSPAT İDDİASI

Harvard Üniversitesi mezunu matematikçi Levent Alpöge, 20 Kasım 2026'da yayımladığı açıklamada Riemann Hipotezi'ne ilişkin yeni çalışmasını duyurdu.

Alpöge, yapay zekâ şirketi Anthropic tarafından geliştirilen Claude modeliyle birlikte çalışarak matematiksel bir ispat elde ettiklerine inandığını belirtti.

Açıklamasında, Claude ile birlikte Riemann Hipotezi'nin ispatını keşfettiğine inandığını ifade eden Alpöge, kullanılan yöntemin daha kapsamlı bir probleme de uygulanabildiğini savundu.

Matematikçi, çalışmasının yalnızca klasik Riemann Hipotezi'ni değil, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de kapsadığını öne sürdü.

"CLAUDE İLE BİRLİKTE İSPATI KEŞFETTİĞİME İNANIYORUM"

Alpöge, kişisel internet sitesinde yayımladığı açıklamada Claude'un matematiksel araştırmadaki rolüne dikkat çekti.

Araştırma boyunca bazı yöntemlerin geliştirilmesine kendisinin yön verdiğini, ancak çalışmanın son aşamalarında yapay zekâ modelinin beklediğinden çok daha hızlı ilerlediğini anlattı.

Claude'un özellikle karmaşık matematiksel adımlarda önemli katkılar sağladığını belirten Alpöge, ortaya çıkan sonucun matematik araştırmalarında yapay zekânın rolüne ilişkin yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini düşündüğünü ifade etti.

Alpöge, ispatın mevcut haliyle son derece uzun olduğunu ve çalışmayı daha anlaşılır biçimde yazmayı hedeflediğini de açıkladı.

İSPAT İÇİN 14 PARÇALIK LEAN ARŞİVİ PAYLAŞILDI

Levent Alpöge, iddiasına dayanak olarak Lean adlı matematiksel ispat doğrulama sistemiyle hazırlanmış dosyaları paylaştı.

Çalışmaya ilişkin dosyalar, 14 parçadan oluşan bir arşiv halinde araştırmacıların erişimine sunuldu.

Alpöge, matematiksel argümanların varsayımlara dayanmadan biçimsel olarak ifade edildiğini savundu.

Bununla birlikte çalışmanın ayrıntılı, insan tarafından kolayca okunabilir bir matematik makalesi henüz yayımlanmadı.

Paylaşılan dosyaların gerçekten standart Riemann Hipotezi'ni eksiksiz biçimde kanıtlayıp kanıtlamadığı ise bağımsız araştırmacıların incelemesini gerektiriyor.

GENELLEŞTİRİLMİŞ RIEMANN HİPOTEZİ'Nİ DE ÇÖZDÜĞÜNÜ ÖNE SÜRDÜ

Alpöge'nin açıklamasındaki en dikkat çekici noktalardan biri, geliştirdikleri yöntemin klasik Riemann Hipotezi'nin ötesine uzandığı iddiası oldu.

Matematikçi, söz konusu yaklaşımın Dirichlet L-fonksiyonlarına ilişkin Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de kapsadığını ifade etti.

Daha geniş kapsamlı Genişletilmiş Riemann Hipotezi bakımından da ilerleme sağlanabileceğini düşündüğünü belirtti.

Ancak bu iddiaların her biri, matematik dünyasında bağımsız değerlendirme ve doğrulama gerektiriyor.

RIEMANN HİPOTEZİ NEDİR?

Riemann Hipotezi, Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından 1859 yılında ortaya atıldı.

Sayılar teorisinin en önemli problemlerinden biri kabul edilen hipotez, asal sayıların doğal sayılar arasındaki dağılımının ne kadar hassas biçimde tahmin edilebileceğiyle bağlantılı.

Asal sayılar, yalnızca 1'e ve kendilerine tam bölünebilen, 1'den büyük doğal sayılar olarak tanımlanıyor.

Riemann Hipotezi, asal sayıların belirli bir sayıdan küçük olanlarının miktarına ilişkin tahminlerde ortaya çıkan sapmaların sınırlarını anlamak açısından önem taşıyor.

Hipotezin matematiksel ifadesi, Riemann zeta fonksiyonunun trivial olmayan bütün sıfırlarının karmaşık düzlemde gerçek kısmı 1/2 olan doğru üzerinde bulunması gerektiğini söylüyor.

Clay Matematik Enstitüsüne göre bu ifade, asal sayıların dağılımının ortalamadan ne ölçüde sapabileceğini anlamaya yardımcı oluyor.

CLAY MATEMATİK ENSTİTÜSÜ: PROBLEM HÂLÂ ÇÖZÜLMEMİŞ

Levent Alpöge'nin duyurusunun ardından Riemann Hipotezi'nin resmen çözülüp çözülmediği sorusu gündeme geldi.

Clay Matematik Enstitüsünün resmî internet sitesinde Riemann Hipotezi hâlâ çözülmemiş problemler arasında listeleniyor.

Enstitü, hipotezin çok sayıda özel durum için doğrulandığını ancak bütün durumları kapsayan genel bir ispatın matematiksel olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Dolayısıyla Alpöge'nin açıkladığı çalışma, bu aşamada doğrulanmış bir matematiksel çözüm değil, incelenmesi gereken bir ispat iddiası niteliği taşıyor.

1 MİLYON DOLARLIK ÖDÜLÜN ŞARTLARI NELER?

Riemann Hipotezi, Clay Matematik Enstitüsünün 2000 yılında belirlediği yedi Milenyum Problemi arasında bulunuyor.

Enstitü, bu problemlerin her birinin çözümü için 1 milyon dolarlık ödül belirledi.

Ancak bir araştırmacının çözüm geliştirdiğini açıklaması, ödülü kazandığı anlamına gelmiyor.

Clay Matematik Enstitüsünün resmî kurallarına göre bir çözümün ödül değerlendirmesine alınabilmesi için:

  • Uygun nitelikte bir bilimsel yayın organında yayımlanması,

  • Yayım tarihinden itibaren en az iki yıl geçmesi,

  • Uluslararası matematik camiasında genel kabul görmesi

gerekiyor.

Bu nedenle Alpöge'nin çalışmasının doğrulanması halinde bile ödülün verilmesi için ayrı bir değerlendirme süreci işletilecek.

ANTHROPIC DAHA ÖNCE RIEMANN HİPOTEZİ ÜZERİNDE ÇALIŞMIŞTI

Claude'un Riemann Hipotezi üzerindeki çalışmaları, Alpöge'nin son açıklamasından önce de gündeme gelmişti.

Anthropic, 10 Ağustos 2026 tarihinde yayımladığı araştırma duyurusunda, Claude'un deneysel bir sürümünün Riemann zeta fonksiyonunun sıfırlarına ilişkin önemli bir matematiksel sınırı geliştirdiğini açıklamıştı.

Şirkete göre model, belirli özellikleri sağlayan sıfırların oranına ilişkin bilinen alt sınırı yüzde 41,6'dan yüzde 67,2'ye yükselten bir sonuç elde etmişti.

Bu çalışma Levent Alpöge ve matematikçi Ralph Furman tarafından da incelenmişti.

Anthropic, ağustos ayındaki açıklamasında söz konusu sonucun Riemann Hipotezi'nin tamamını çözmediğini özellikle belirtmişti.

HARVARD MEZUNU LEVENT ALPÖGE KİMDİR?

Levent Alpöge, 1 Nisan 1992 tarihinde ABD'nin Long Island bölgesinde dünyaya geldi.

Türk ve ABD vatandaşlığı bulunan Alpöge, Harvard Üniversitesinde matematik ve fizik eğitimi aldı.

2014 yılında Harvard Üniversitesinden matematik alanında lisans, fizik alanında yüksek lisans dereceleriyle mezun oldu.

2015 yılında Cambridge Üniversitesinde matematik alanında ileri eğitimini tamamladı.

Ardından Princeton Üniversitesinde eğitimine devam ederek 2016 yılında matematik yüksek lisans, 2020 yılında ise matematik doktora derecesini aldı.

Alpöge, 2020-2022 döneminde Columbia ve Harvard bağlantılı doktora sonrası araştırmacı olarak görev yaptı.

2021-2025 yılları arasında Harvard Üniversitesi Society of Fellows bünyesinde Junior Fellow olarak çalıştı.

Sayılar teorisi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Alpöge, 2015 AMS-MAA-SIAM Morgan Ödülü'nün de sahibi oldu.

İSPAT İDDİASI MATEMATİK DÜNYASINDA İNCELENECEK

Levent Alpöge'nin 20 Kasım 2026 tarihinde duyurduğu çalışma, yapay zekânın matematiksel araştırmalardaki rolünü yeniden gündeme taşıdı.

Araştırmada Claude'un yalnızca hesaplama veya metin üretme amacıyla değil, matematiksel yöntemlerin geliştirilmesi ve ispat adımlarının oluşturulması için kullanıldığı ifade edildi.

Bununla birlikte açıklanan Lean dosyalarının bağımsız biçimde incelenmesi, ispat edilen ifadelerin hipotezlerin standart matematiksel tanımlarıyla karşılaştırılması ve olası eksikliklerin araştırılması gerekiyor.

Clay Matematik Enstitüsünün Riemann Hipotezi'ni hâlâ çözülmemiş olarak sınıflandırması nedeniyle, 167 yıllık problemin kesin biçimde çözüldüğü henüz söylenemiyor.

Alpöge'nin duyurduğu ispatın matematik camiasında kabul edilmesi halinde, çalışma hem sayılar teorisi hem de yapay zekâ destekli bilimsel araştırmalar açısından önemli bir gelişme olacak.

Son güncelleme: ↑ Yukarı çık