Onkoloji hastalarının tedavi süreçlerinde hayati önem taşıyan ve yüksek maliyetleriyle bilinen akıllı ilaçların SGK tarafından karşılanmasıyla ilgili hukuki süreçlerde tarihi bir dönüm noktasına ulaşıldı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kamuoyunda ve sağlık camiasında geniş yankı uyandıran emsal niteliğinde bir karara imza attı.
Yüksek Mahkeme, yalnızca standart bir hekim raporuna ya da genel tedavi temennilerine dayanılarak ilaç bedelinin kurumdan tahsil edilmesi uygulamasına son verdi. Alınan karara göre, dava konusu olan akıllı veya immünoterapi ilaçlarının devlet bütçesinden ödenebilmesi için ilacın hastanın iyileşme sürecine doğrudan, somut ve bilimsel olarak katkı sunduğunun eksiksiz şekilde kanıtlanması gerekecek.
Geri Ödeme İçin Genetik Uyumluluk Testi Şartı
Yeni hukuki standart doğrultusunda, talep edilen akıllı ilacın hastanın spesifik tümör dokusuna ve genetik yapısına tam uyum sağladığının bilimsel testlerle ortaya konulması yasal bir zorunluluk haline geldi. Tıbbi onkoloji uzmanlarından oluşturulacak bağımsız ve yetkin heyetlerin, ilacın hastadaki klinik tabloyu hücresel düzeyde olumlu etkileyeceğini ve tıbben zorunlu olduğunu net bir biçimde raporlaması şart koşuluyor.
Bununla birlikte, mahkemelerin bir ilacın geri ödeme kapsamına alınmasına karar verebilmesi için ilacın klinik (Faz) çalışmalarının tamamlanmış olması kriteri aranacak. Ayrıca SGK’nın hâlihazırda ödeme listesinde bulunan mevcut alternatif tedavi yöntemlerinin, hastanın tedavisinde tamamen yetersiz kaldığının da resmi olarak ispatlanması gerekecek.
Finansal Sürdürülebilirlik Vurgusu ile Karar Bozuldu
Emsal karara konu olan hukuki süreç, bir kanser hastasının ödeme listesinde yer almayan yüksek bedelli akıllı ilacının SGK tarafından karşılanması talebiyle açtığı davayla başladı. İlk derece ve istinaf mahkemelerinin hasta lehine verdiği kararlar, SGK'nın itirazı üzerine Yargıtay'a taşındı. Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararlarını bozdu.
Bozma gerekçesinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına atıfta bulunulurken, hiçbir bilimsel filtre gözetilmeksizin her yeni ilacın kamu tarafından karşılanmasının sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliğini tehlikeye düşüreceği aktarıldı. Kararla birlikte "her yeni çıkan ilacın her hastaya koşulsuz ödenmesi" yaklaşımı hukuken sona ermiş oldu. Hastaların mağduriyet yaşamamaları adına dava öncesinde genetik analizleri ve heyet raporlarını eksiksiz tamamlamaları öneriliyor.
