Milyonlarca vatandaşın günlük nakit ihtiyaçlarını karşılamak adına her gün düzenli olarak kullandığı otomatik para çekme makinelerinde (ATM) sessiz sedasız yeni bir sisteme geçiş yapıldı. Özellikle enflasyonist baskılar ve piyasadaki nakit döngüsünün yüksek tutarlı banknotlara kayması, bankacılık sektörünü operasyonel bir dönüşüm yapmaya mecbur bıraktı. Son günlerde kartını takıp para çekmek isteyen birçok kullanıcı, ekranlarda "işlem gerçekleştirilemiyor" veya "yetersiz bakiye/kupür" uyarılarıyla karşılaşmaya başladı. Yaşanan bu durumun teknik bir arızadan kaynaklanmadığı, bankaların merkez yönetimleri tarafından ATM para haznelerine (kasetlerine) yönelik alınan radikal bir kararın sonucu olduğu netleşti.
ATM Haznelerinden Küçük Banknotlar Tamamen Çıkarıldı
Bankacılık sektörü temsilcilerinden sızan bilgilere göre, para ödeme ve kabul etme haznelerinde yer alan kupür dağılımı baştan aşağı değiştirildi. ATM cihazlarının içinde yer alan ve para stoklamaya yarayan sınırlı sayıdaki kaset alanının verimli kullanılması amacıyla şu yeni uygulamalar devreye alındı:
Birçok banka, piyasa değeri iyice düşen ve işlem hacmini yavaşlatan 10 TL ve 20 TL'lik banknotları ATM haznelerinden tamamen çıkardı.
Cihazların içerisindeki beş farklı para bölmesi artık sadece en yüksek değerli kupürler olan 100 TL ve 200 TL'lik banknotlara tahsis edilmeye başlandı.
Bazı özel bankaların yoğun işlem gören merkezi lokasyonlardaki ATM'lerinde 50 TL'lik banknotların dahi yerleştirilmediği, haznelerin tamamen 200 TL ağırlıklı doldurulduğu gözlemleniyor.
"İşlem Gerçekleştirilemiyor" Uyarısının Nedeni Belli Oldu
Haznelerdeki bu köklü değişim, özellikle küsuratlı veya düşük miktarlarda nakit para çekmek isteyen vatandaşların ekranda hata uyarıları görmesine neden oluyor. Yeni sistemin günlük işlemlere yansıyan kısıtlamaları ve ret gerekçeleri şu şekilde uygulanıyor:
Hesabından 10 TL, 20 TL, 30 TL veya 70 TL gibi içinde küçük kupür barındıran tutarları çekmek isteyen müşterilerin talepleri sistem tarafından doğrudan reddediliyor.
Cihazda sadece 100 ve 200 TL'lik paralar kaldığı için çekilmek istenen toplam tutarın mutlaka 100 TL ve katları (200, 300, 400 TL gibi) olması şart koşuluyor.
Nakit yatırma ünitelerinde de benzer bir kısıtlamaya giden bazı cihazlar, küçük banknotları sahte veya yıpranmış olmasa dahi haznelerin dolmasını önlemek için geri iade ediyor.
Bankaların Amacı Maliyetleri Azaltmak Ve Dijitale Yönlendirmek
Finans analistleri, bankaların bu hamleyle hem lojistik maliyetleri düşürmeyi hem de vatandaşları tamamen kartlı ve dijital ödeme sistemlerine yönlendirmeyi amaçladığını belirtiyor. ATM'lere günde birkaç kez para taşıma ve doldurma maliyetinin çok yüksek seviyelere ulaşması, kurumları tek seferde daha büyük hacimli para stoklamaya itiyor. Cihazlara 10 TL yerine 200 TL yerleştirildiğinde, makinelerin nakit tükenme süresi uzuyor ve şube dışı operasyonel iş yükü asgari seviyeye iniyor. Uzmanlar, nakit sıkıntısı yaşamak istemeyen vatandaşların harcamalarında mobil bankacılık, karekod (QR) ve temassız kredi kartı yöntemlerine ağırlık vermesi gerektiğinin altını çiziyor.
